Kto zjadł kalosz? Inspiracje Kornelem Makuszyńskim w Obietnicy poranka Romaina Gary’ego
Wybierz format
RIS BIB ENDNOTEKto zjadł kalosz? Inspiracje Kornelem Makuszyńskim w Obietnicy poranka Romaina Gary’ego
Data publikacji: 2023
Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 2023, Volume 18, Issue 2, s. 145-161
https://doi.org/10.4467/20843933ST.23.015.18185Autorzy
Kto zjadł kalosz? Inspiracje Kornelem Makuszyńskim w Obietnicy poranka Romaina Gary’ego
W autobiograficznej powieści Obietnica poranka Romain Gary, prócz licznych konfabulacji, dokonał też wielu zapożyczeń z rozmaitych dzieł literatury światowej. Znaczna część z nich została zidentyfikowana przez badaczy. Artykuł uzupełnia tę listę o nieodkryty dotąd plagiat z Bezgrzesznych lat Kornela Makuszyńskiego, pisarza, którego Gary czytał w młodości. Jeden z najbardziej rozpoznawalnych epizodów Obietnicy poranka – historia dziecięcej miłości autora/narratora do Walentyny, dla której zjadł między innymi kilo czereśni z pestkami czy wreszcie tytułowy kalosz – jest bliźniaczo podobny do opisu miłości narratora Bezgrzesznych lat do Inki Leszczyńskiej. Oprócz tego nawiązania między oboma utworami istnieją dodatkowe, mniej oczywiste podobieństwa, dotyczące drogi twórczej autorów, pierwszych prób literackich, a trudności szkolnych, a także doświadczeń pierwszej publikacji. Podobieństwa dotyczą też samych autorów – obu osiągających status „celebrytów” dzięki sukcesom pisarskim, obu jednakowo niechętnych (z wzajemnością) wszelkiej awangardzie i zaangażowaniu politycznemu, obu wyznających w swoim pisarstwie ideały humanizmu oraz dążących do naprawy krzywd i niesprawiedliwości – każdy na swój sposób.
Cudnowski Henryk. 1960. Niedyskrecje teatralne. Wrocław: Ossolineum.
Désérable François-Henri. 2017. Un certain M. Piekielny. Paris: Gallimard.
Gary Romain. 1962. Przedmowa do: James Jones, Mourir ou crever. Paris: Stock.
Gary Romain (Ajar Émile). 1996. Życie przed sobą, przeł. Maria Braunstein, Agnieszka Daniłowicz-Grudzińska. Katowice: Videograf.
Gary Romain. 1991. Obietnica poranka, przeł. Jerzy Pański, Warszawa: Czytelnik.
Gary Romain. 2022. La promesse de l’aube. Paris: Gallimard.
Gogol Mikołaj. 1987. Rewizor, przeł. Julian Tuwim, Warszawa: Wydawnictwo „Współpraca”.
Makuszyński Kornel. 1920. Bardzo dziwne bajki. Warszawa: Gebethner i Wolff.
Makuszyński Kornel. 1925. Bezgrzeszne lata. Warszawa: Księgarnia Biblioteki Dzieł Wyborowych (seria II, t. XXV).
Makuszyński Kornel. 1934. Skrzydlaty Chłopiec. Warszawa: Gebethner i Wolff.
Makuszyński Kornel. 1961. O dwóch takich, co ukradli księżyc. Warszawa: Iskry.
Seksik Laurent. 2017. Romain Gary s’en va-t-en guerre. Paris: Flammarion.
Anissimov Myriam. 2004. Romain Gary, le caméléon. Paris: Éditions Denoël.
Bellos David. 2005. „Le Malentendu. L’histoire cachée d’Éducation Européenne”, Cahiers de l’Herne 85: 150‒168.
Bellos David. 2010. Romain Gary: A Tall Story. London: Vintage Digital (Kindle edition, brak paginacji; na podstawie wydania z 2010 roku. London: Harvill Secker).
Drążek Agnieszka. 1998. „Wybrane powieści Kornela Makuszyńskiego dla młodzieży i ich czytelnictwo wśród młodzieży – próba monograficzna.” Prace Naukowe. Filologia Polska. Historia i Teoria Literatury 7: 49‒56.
Feldman Wilhelm. 1985. Współczesna literatura polska 1864‒1918. T. II. Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Gdak Beata. 2014. „Krainy dzieciństwa w wybranych powieściach Kornela Makuszyńskiego dla dzieci i młodzieży.” Guliwer 3 (109): 65‒72.
Giedrojć Justyna. 2020. „Romain Gary, chłopiec z Wielkiej Pohulanki.” Kurier Wileński 44 (127) 31/10‒06/11/2020, https://kurierwilenski.lt/2020/11/09/romain-gary-chlopiec-z-wielkiej-pohulanki/ (dostęp: 3.02.2023).
Kołodziejczyk Leszek. 1981. Wywiad z Romainem Garym, Życie Warszawy 14 (17‒18 stycznia).
Roumette Julien. 2006. Étude sur La Promesse de l’aube. Paris: Ellipses.
Tuszyńska Agata. 2022a. Żongler. Romain Gary, Kraków: Wydawnictwo Literackie.
Tuszyńska Agata. 2022b. „Gracz. Romain Gary.” Przekrój 3577 (02/2022): 152‒155, https://przekroj.pl/kultura/gracz-romain-gary-agata-tuszynska (dostęp: 3.02.2023).
Urbanek Mariusz. 2017. Makuszyński. O jednym takim, któremu ukradziono słońce. Wołowiec: Wydawnictwo Czarne.
Wężyk Katarzyna. 2020. „Mój syn będzie ubierał się w Londynie”, Książki. Magazyn do czytania 4 (43): 86‒90.
Zabawa Krystyna. 2014. „Bieda, choroba i śmierć – ciemna strona słonecznej twórczości Kornela Makuszyńskiego.” Guliwer 3 (109): 19‒31.
Bellos David. [n.d.] „Valentine : un épisode de l’ordre du folklore.” Materiał audiowizualny na stronie http://www.institutfrancais-lituanie.info/webdoc/#Valentine___un_%C3%A9pisode_de_l’ordre_du_folklore (dostęp: 3.02.2023).
Chrobak Małgorzata. 2019. „Nowoczesność według Kornela Makuszyńskiego.” Teologia Polityczna co Tydzień 145 (2019), https://teologiapolityczna.pl/malgorzata-chrobak-nowoczesnosc-wedlug-kornela-makuszynskiego (dostęp: 3.02.2023).
Go Vilnius. [n.d.], https://www.govilnius.lt/odwiedz-wilno/warto-zwiedzic/romain-gary-pl (dostęp: 3.02.2023).
Morange Anne. [n.d.] „La réécriture d’une nouvelle écrite quelques années auparavant : un épisode tragique. ” Materiał audiowizualny na stronie: http://www.institutfrancais-lituanie.info/webdoc/#Valentine___r%C3%A9%C3%A9criture_ (dostęp: 3.02.2023).
The President‘s Communication Group. [n.d.] „Romain Gary reunited Lithuania and France once again.” Oficjalna strona Prezydenta Republiki Litewskiej, https://www.lrp.lt/en/media-center/news/romain-gary-reunited-lithuania-and-france-once-again/34775?utm_source=newsletter&utm_medium=email&utm_campaign=weekly_news_from_lithuania_october_2&utm_term=2021-12-23 (dostęp: 27.01.2023).
„Romain Gary”, web-doc Institut Français de Lituanie [n.d.], http://www.institutfrancais-lituanie.info/webdoc/#D%C3%A9but (dostęp: 27.01.2023).
Urbanek Mariusz. 2019. „Makuszyński uważał, że misją literatury jest poprawianie świata”. Teologia Polityczna Co Tydzień 145 (2019), https://teologiapolityczna.pl/mariusz-urbanek-makuszynski-uwazal-ze-misja-literatury-jest-poprawianie-swiata (dostęp: 3.02.2023).
Walkable Vilnius [n.d.], https://walkablevilnius.com/places/romain-gary-statue/?fbclid=IwAR1MArzNrI0Vxz-OtyxX6aDfmyzFPAsnVCZK-7xySa6s2Jxg0QhdnvP8aQw(dostęp: 27.01.2023).
Zgierski Jakub. 2014. „Desperacki optymista”. Dwutygodnik.com 149 (12), https://www.dwutygodnik.com/artykul/5633-desperacki-optymista.html (dostęp: 27.01.2023).
Informacje: Studia Litteraria Universitatis Iagellonicae Cracoviensis, 2023, Volume 18, Issue 2, s. 145-161
Typ artykułu: Oryginalny artykuł naukowy
Tytuły:
Kto zjadł kalosz? Inspiracje Kornelem Makuszyńskim w Obietnicy poranka Romaina Gary’ego
Who ate the Galosh? Inspiration from Kornel Makuszynski in Romain Gary’s The Promise at Dawn
Uniwersytet Jagielloński w Krakowie, Polska, ul. Gołębia 24, 31-007 Kraków
Publikacja: 2023
Status artykułu: Otwarte
Licencja: CC BY 4.0
Udział procentowy autorów:
Korekty artykułu:
-Języki publikacji:
PolskiLiczba wyświetleń: 808
Liczba pobrań: 705
Sugerowane cytowania: Chicago